X
تبلیغات
علم راهی بسوی آفریدگار جهان - دستگاه عصبی و آفریدگار

دستگاه عصبی

دستگاه عصبی(Nervous System) ، وظیفه هماهنگی بین اعمال سلول‌ها و اندام‌های مختلف بدن از جمله ماهیچه ها را بر عهده دارد. دستگاه عصبی همچنین اندام گوناگون را تحت نظارت درآورده، و ایجاد و توقّف ورودی‌های مربوط به حواس مختلف را باعث می‌شود. با توجه به اینکه دستگاه عصبی كارهای: هماهنگی ، كنترل  و ارتباط بین اندام های بدن را بعهده دارد . لذا این دستگاه با سه عمل:  دریافت پیام ، پردازش اطلاعات دریافتی و صدور فرمان، درگیر می باشد. دستگاه عصبی شامل قسمت های زیر می باشد:

1- دستگاه عصبی مركزی (Central Nervous System) ، که شامل : مغز(brain) و نخاع(spinal cord) می باشد.

2-  دستگاه عصبی محیطی(Peripheral Nervous System) ، که شامل: ۱۲ جفت رشته‌های عصبی مغزی و ۳۱ جفت رشته‌های عصبی نخاعی می باشد، که مغز و نخاع را به سایر قسمت‌های بدن ارتباط می‌دهند. دستگاه عصبی محیطی شامل دو بخش اصلی: حسی و حرکتی است. بخش حسی اطلاعات اندام‌های حسی را به دستگاه عصبی مرکزی هدایت می‌کند (پیام ها را به مراكز عصبی می برند)، و بخش حرکتی ارسال پیام عصبی را به اندام‌های حرکتی و درنتیجه تحرك ماهیچه ها یا ترشح غده ها ،  بر عهده دارد.

 

دستگاه عصبی از لحاظ کارکردی به دو گروه، سوماتیک(ارادی) و اتونومیک(غیر ارادی) تقسیم می شود:

الف) دستگاه عصبی سوماتیک (Somatic Nervous System)، بخش ارادی دستگاه عصبی بوده و به ماهیچه های اسکلتی و همچنین به ماهیچه زبان، عصب‌دهی می‌نماید. و باعث می شوند که ما بتوانیم به صورت کاملا ارادی، حرکت کرده  و صحبت بکنیم.

ب) دستگاه عصبی اتونومیک (Autonomic Nervous System)، بخش غیر ارادی دستگاه عصبی بوده که بر اعمال اندامهای درونی بدن (ریتم قلب، دستگاه تنفس و گوارش و ...) نظارت دارد و شامل دو گروه رشته های عصبی سمپاتیک و پاراسمپاتیک می‌باشد که عملکرد این دو دسته اعصاب خودکار، باعث ایجاد حالت پایدار در بدن می گردد. عملکرد این دو بخش به طور معمل برخلاف یکدیگر است. وظيفه اعصاب سمپاتيك، تند كردن و به فعاليت واداشتن دستگاههاى مختلف بدن است ، و وظيفه اعصاب پاراسمپاتيك کند كردن فعاليت آنهاست ، در واقع يكى نقش گاز اتومبيل و ديگرى نقش ترمز اتومبیل را دارد، و از تعادل فعاليت اين دو دسته اعصاب، دستگاههاى بدن بطور متعادل كار مى كنند و یک نظم دقیقی در دستگاههای بدن برقرار می گردد و این موضوع بدون اینکه انسان توجه داشته باشد بطور غیر ارادی و خودکار انجام می گیرد!

 

 

 

سلول عصبي (نورون) : سلولهای عصبی یا نورون ها (neurons) سازندگان دستگاه عصبی مرکزی و محیطی هستند. هر نورون از یک جسم سلّولی(cell body) که شامل هسته و سیتوپلاسم و سایر اندامکها می باشد تشکیل شده است.  جسم سلّولی نورون بر خلاف یاخته های دیگر دارای زایده یا زایده هایی میباشد. که به این زایده ها دندریت(Dendrite) و در نورون حرکتی به طویلترین آنها آکسون (axon) می گویند. دندریت ها هرچه از جسم سلولی دور می شوند، باریک تر شده و شاخه شاخه می شوند.  نورون ها تنها یاخته های بدن هستند که تکثیر نمی شوند. تعداد نورون ها در مغز انسان حدود 100 میلیارد می باشد. جالب است بدانید که سلولهلی عصبی (نورون ها) نیز همانند سایر سلول ها بدن دارای، هسته: مرکز فعّالیتهای سلّول ، مولکول (DNA) ،  میتوکندری: نیروگاه سلّول برای تولید انرژی، ریبوزوم: مولّدان پروتیین، لیزوزوم: گوارش دهنده و به عبارتی کشتارگاه سلّول و سانتروزوم: تنظیم کنندهء تقسیم سلّولی می باشد.


 

انواع سلول عصبی(نرون): نورون ها سلول هایی با اندازه های بسیار متفاوت هستند که قطر کوچک ترین نورون ها درحدود پنج میکرون و قطر بزرگ ترین نورون ها حدود 120 میکرون است (هر میکرون یک میلیونیوم یک متر است). طول آکسون نورون ها از چند میلی متر تا حدود یک متر است و گاهی حجم آکسون یک نورون صد برابر بزرگ تر از حجم جسم سلولی آن است.

1- نورون حسی:  پیام ها را از اندام های حسی به مراكز عصبی (CNS) انتقال می دهند و دندریت بلند دارند .

2- نورون حرکتی:  فرمان ها را از مراكز عصبی به اندام های عمل كننده ( ماهیچه یا غده ) انتقال می دهند و آكسون بلند دارند  . 

 3- نورون رابط  :  در مراكز عصبی قرار دارند و بین نورون حسی و حركتی ارتباط برقرار می كنند.

 

اتصال بین سلولهای عصبی(نرون ها):

به محل اتصال بین نورون ها و یا نورون ها با سایر سلول ها سیناپس (Synapse) می گویند. سطح قسمت های مختلف نورون همگی زمینه ایجاد سیناپس را دارند. بنابراین قسمتی از نورون می تواند با هر قسمتی از نورون بعدی سیناپس داشته باشد. شایع ترین سیناپس، سیناپس بین آکسون یک نورون با دندریت نورون بعدی است. به فضای بین این دو نورون، فضای سیناپسی می گویند.

به نورونی ک پیام عصبی (مثل درد، احساس گرسنگی و هر نوع پیام دیگری) را منتقل می کند، نورون پیش سیناپسی(Presynaptic neuron) و به نورونی که پیام را دریافت می کند، نورون پس سیناپسی (Postsynaptic) می گویند. انتقال پیام از یک نوع نورون به نورون دیگر ممکن است شیمیایی (انتقال توسط مواد شیمیایی) و یا الکتریکی ( انتقال توسط پالس های الکتریکی) باشد.

 

ساختمان دستگاه عصبی از تمام دستگاههای بدن پیچیده تر و لطیف تر و منظم تر است. دستگاه  عصبی مانند یک دستگاه کامل و مجهز مخابراتی، بوسیله خطوط و رشته های بسیار دقیق و منظمی در تمام نقاط بدن منتشر شده و کوچکترین تاثیر عوامل خارجی و داخلی در آنها منعکس و به صورت برق آسا به مغز مخابره می شود و مغز با پردازش این اطلاعات دستورات مناسب را به ماهیچه ها ارسال می کند. براستی که با مطالعه دستگاه عصبی و اینهمه ریزکاریهای آن می توان پی به عظمت، آفریدگار هستی برد. مونت نل می گوید: اهمیت علوم مختلف، از آن جهت است که عقل ما را به اندازه ای بالا می برد که عظمت خدا را بهتر و بیشتر درک کنیم.  

 

* به زودی نشانه های خود را به آنان در کرانه های (زمین) و در ساختمان بدن خودشان نشان خواهیم داد تا بر آنها روشن گردد که آن (خدا و قرآن) حق است، آیا همین کافی نیست که پروردگار تو بر همه چیز گواه است؟! (فصلت/۵۳)

 

+ نوشته شده توسط محمد علی کوشش در پنجشنبه بیست و پنجم شهریور 1389 و ساعت 14:33 |


Powered By
BLOGFA.COM